73వ రాజ్యాంగ సవరణ చట్టం – పంచాయతి రాజ్ వ్యవస్థకు రాజ్యాంగ స్థానం

Indian Constitution | Local Self Government | Rural Democracy

---

1. 73వ రాజ్యాంగ సవరణ చట్టం (1992)

భారతదేశంలో గ్రామ స్థాయి ప్రజాస్వామ్యాన్ని బలపరచడానికి 1992లో 73వ రాజ్యాంగ సవరణ చట్టం తీసుకువచ్చారు. ఈ చట్టం 1993 ఏప్రిల్ 24 నుండి అమల్లోకి వచ్చింది.

ఈ సవరణ ద్వారా పంచాయతి రాజ్ వ్యవస్థకు రాజ్యాంగ పరమైన గుర్తింపు లభించింది.

---

2. రాజ్యాంగంలో కొత్త భాగం

73వ సవరణ ద్వారా రాజ్యాంగంలో Part IX అనే కొత్త భాగాన్ని చేర్చారు.

ఈ భాగంలో పంచాయతీలకు సంబంధించిన అంశాలను వివరించే ఆర్టికల్స్ ఉన్నాయి.

• Article 243
• Article 243A – గ్రామ సభ
• Article 243B – పంచాయతీల ఏర్పాటు
• Article 243C – పంచాయతీల నిర్మాణం
• Article 243D – రిజర్వేషన్లు
• Article 243E – పంచాయతీల కాలపరిమితి
• Article 243F – సభ్యుల అర్హతలు

---

3. 11వ షెడ్యూల్

73వ రాజ్యాంగ సవరణ ద్వారా 11వ షెడ్యూల్ను కూడా చేర్చారు.

ఈ షెడ్యూల్‌లో 29 అంశాలు ఉన్నాయి. ఈ అంశాలపై పంచాయతీలు పని చేయవచ్చు.

ఉదాహరణలు:

• వ్యవసాయం
• గ్రామ అభివృద్ధి
• నీటి సరఫరా
• రోడ్లు
• ఆరోగ్యం
• పేదరిక నిర్మూలన

---

4. 73వ సవరణ ముఖ్య లక్ష్యం

• గ్రామ స్థాయి ప్రజాస్వామ్యాన్ని బలపరచడం
• స్థానిక స్వయంపాలనను ప్రోత్సహించడం
• ప్రజల భాగస్వామ్యాన్ని పెంచడం
• గ్రామ అభివృద్ధిని వేగవంతం చేయడం

ఈ సవరణ భారతదేశంలో గ్రామ స్థాయి ప్రజాస్వామ్యానికి బలమైన పునాదిగా నిలిచింది.

---

Shaktimatha Learning Indian Constitution | Polity | Governance