పంచాయతి రాజ్ వ్యవస్థ – ఆర్టికల్స్ 243 పూర్తి వివరణ
Indian Constitution | Part IX | Local Self Government
1. Article 243 – నిర్వచనాలు
Article 243లో పంచాయతి రాజ్ వ్యవస్థలో ఉపయోగించే ముఖ్యమైన పదాలకు నిర్వచనాలు ఇచ్చారు.
- Gram Sabha – గ్రామ ప్రజల సభ
- Panchayat – స్థానిక స్వయంపాలన సంస్థ
- Village – రాష్ట్ర ప్రభుత్వం ప్రకటించిన గ్రామం
- District – జిల్లా పరిపాలనా యూనిట్
ఈ ఆర్టికల్ పంచాయతీ వ్యవస్థకు సంబంధించిన అన్ని పదాలకు ప్రాథమిక అర్థాన్ని నిర్ధారిస్తుంది.
2. Article 243A – గ్రామ సభ అధికారాలు
గ్రామ సభ పంచాయతీ రాజ్ వ్యవస్థలో అత్యంత ముఖ్యమైన సంస్థ.
- గ్రామ ప్రజలందరూ గ్రామ సభ సభ్యులు
- గ్రామ అభివృద్ధి కార్యక్రమాలపై నిర్ణయాలు తీసుకోవచ్చు
- ప్రభుత్వ పథకాల అమలును పర్యవేక్షిస్తుంది
గ్రామ సభను "ప్రజాస్వామ్యానికి పునాది"గా పరిగణిస్తారు.
3. Article 243B – పంచాయతీల ఏర్పాటు
ఈ ఆర్టికల్ ప్రకారం ప్రతి రాష్ట్రంలో గ్రామ స్థాయిలో పంచాయతీలను ఏర్పాటు చేయాలి.
పంచాయతీ రాజ్ వ్యవస్థ సాధారణంగా 3 స్థాయిలలో ఉంటుంది.
- గ్రామ పంచాయతి
- మండల / బ్లాక్ పంచాయతి
- జిల్లా పరిషత్
4. Article 243C – పంచాయతీల నిర్మాణం
ఈ ఆర్టికల్ పంచాయతీల నిర్మాణాన్ని నిర్ణయిస్తుంది.
- సభ్యుల సంఖ్య రాష్ట్ర చట్టం ద్వారా నిర్ణయించబడుతుంది
- సభ్యులు సాధారణంగా ప్రజల ద్వారా ఎన్నిక చేయబడతారు
- చైర్మన్ / సర్పంచ్ ఎన్నిక విధానం రాష్ట్రాలపై ఆధారపడి ఉంటుంది
5. Article 243D – రిజర్వేషన్లు
సమాజంలోని అన్ని వర్గాలకు రాజకీయ అవకాశాలు ఇవ్వడానికి రిజర్వేషన్లు అమలు చేశారు.
- SC మరియు STలకు రిజర్వేషన్లు
- మహిళలకు కనీసం 1/3 స్థానాలు
- కొన్ని రాష్ట్రాల్లో 50% మహిళా రిజర్వేషన్
ఈ నిబంధన గ్రామ స్థాయి మహిళా నాయకత్వాన్ని పెంచింది.
6. Article 243E – పంచాయతీల కాలపరిమితి
- పంచాయతీల కాలపరిమితి 5 సంవత్సరాలు
- కాలం పూర్తయిన తరువాత ఎన్నికలు నిర్వహించాలి
- పంచాయతీ రద్దయితే 6 నెలల్లో ఎన్నికలు జరగాలి
7. Article 243F – సభ్యుల అర్హతలు
పంచాయతీ సభ్యుల అర్హతలు రాష్ట్ర చట్టాల ప్రకారం నిర్ణయించబడతాయి.
సాధారణంగా:
- వయస్సు కనీసం 21 సంవత్సరాలు
- ఎన్నికల చట్టాలకు అనుగుణంగా ఉండాలి
సారాంశం
Articles 243 నుంచి 243O వరకు పంచాయతీ రాజ్ వ్యవస్థకు సంబంధించిన పూర్తి రాజ్యాంగ నిర్మాణాన్ని అందిస్తాయి.
ఈ ఆర్టికల్స్ గ్రామ స్థాయి ప్రజాస్వామ్యాన్ని బలపరచడానికి రూపొందించబడ్డాయి.
No comments:
Post a Comment