ಭಾರತೀಯ ರಾಜಕೀಯ – ನ್ಯಾಯಾಂಗ ಸಕ್ರಿಯತೆ vs ಮಿತಿ ಮೀರುವುದು

UPSC | KPSC | SSC ಪರೀಕ್ಷೆಗಳಿಗೆ ಪ್ರಮುಖ ವಿಷಯ

---

1. ನ್ಯಾಯಾಂಗ ಸಕ್ರಿಯತೆ (Judicial Activism)

ನ್ಯಾಯಾಂಗವು ನಾಗರಿಕರ ಹಕ್ಕುಗಳನ್ನು ರಕ್ಷಿಸಲು ಮತ್ತು ಸರ್ಕಾರದ ಹೊಣೆಗಾರಿಕೆಯನ್ನು ಖಚಿತಪಡಿಸಲು ಸಕ್ರಿಯವಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುವುದು ನ್ಯಾಯಾಂಗ ಸಕ್ರಿಯತೆ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುತ್ತದೆ.

• Public Interest Litigation (PIL)
• ದುರ್ಬಲ ವರ್ಗಗಳ ಹಕ್ಕುಗಳ ರಕ್ಷಣೆ
• ಸರ್ಕಾರದ ಕಾರ್ಯಪದ್ಧತಿಯ ಮೇಲ್ವಿಚಾರಣೆ

---

2. ನ್ಯಾಯಾಂಗ ಮಿತಿ ಮೀರುವುದು (Judicial Overreach)

ನ್ಯಾಯಾಂಗವು ತನ್ನ ಅಧಿಕಾರದ ಮಿತಿಯನ್ನು ಮೀರಿ ಶಾಸನಾಂಗ ಅಥವಾ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಣಾ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಹಸ್ತಕ್ಷೇಪ ಮಾಡಿದಾಗ ಅದನ್ನು ನ್ಯಾಯಾಂಗ ಮಿತಿ ಮೀರುವುದು ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ.

• ನೀತಿ ನಿರ್ಧಾರಗಳಲ್ಲಿ ಹಸ್ತಕ್ಷೇಪ
• ಅಧಿಕಾರ ಸಮತೋಲನಕ್ಕೆ ಧಕ್ಕೆ
• ಪ್ರಜಾಸತ್ತಾತ್ಮಕ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಗೆ ಅಡ್ಡಿ

---

3. ಸಮತೋಲನದ ಅಗತ್ಯತೆ

ಭಾರತೀಯ ಪ್ರಜಾಸತ್ತಾತ್ಮಕ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ ಮೂರು ಅಂಗಗಳ ನಡುವೆ ಸಮತೋಲನ ಬಹಳ ಮುಖ್ಯವಾಗಿದೆ.

• ಶಾಸನಾಂಗ – ಕಾನೂನು ರಚನೆ
• ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಣಾ – ಜಾರಿಗೆ ತರುವುದು
• ನ್ಯಾಯಾಂಗ – ಪರಿಶೀಲನೆ

---

4. Checks and Balances

Checks and Balances ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಅಧಿಕಾರ ದುರುಪಯೋಗವನ್ನು ತಡೆಯುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಪ್ರಜಾಸತ್ತಾತ್ಮಕ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಬಲಪಡಿಸುತ್ತದೆ.

• ನ್ಯಾಯಾಂಗ ಪರಿಶೀಲನೆ
• ಶಾಸನಾಂಗ ನಿಯಂತ್ರಣ
• ಸಂವಿಧಾನಿಕ ಮಿತಿಗಳು

---

5. ಪರೀಕ್ಷೆಗೆ ಮುಖ್ಯ ಅಂಶಗಳು

• Judicial Activism vs Overreach
• Checks and Balances
• ಅಧಿಕಾರ ಸಮತೋಲನ

---

Next: ಭಾಗ 5 – MCQs ಮತ್ತು ಪುನರವಲೋಕನ

---

Shaktimatha Learning